BADEMCİK VE GENİZ ETİ HASTALIKLARI | PROF. DR. TEOMAN DAL

Merhaba. Burnumuz ve ağzımız dış ortamdaki mikroorganizmaların, yabancı maddelerin ve alerji etkenlerinin vücudumuza giriş bölgeleridir. Bu bölgelerde immün sistemi olarak adlandırdığımız vücut savunma sistemimizin zengin lenf dokusu içeren ve vücudun ilk savunma cevabını oluşturan özel yapıları bulunur. Bu videoda özellikle çocukluk yaş grubunda hem enfeksiyon kaynağı haline gelerek tekrarlayan iltihaplara neden olabilen hem de boyutlarının büyümesi sonucu hava yolunu daraltarak solunum problemlerine yol açabilen geniz eti ve bademciklerin özellikle büyümeleri durumunda oluşan Problemleri anlatacağım. Bademcik ve geniz etine yönelik ameliyatlarla ilgili bilgileri ise bademcik ve geniz eti ameliyatları başlıklı videomda izleyebilirsiniz. Burnumuz ve ağzımız dış ortamdan gelen alerjenler ve enfeksiyon etkenlerinin vücudumuza giriş bölgeleri. Immün sistemi olarak adlandırdığımız vücut savunma sisteminin dış ortamdan gelen tehditleri tanımak ve bunlara karşı savunma cevabı oluşturmak üzere bu giriş bölgelerinin çevresine yerleşmiş özel yapıları var. Lenf hücresi gruplarından oluşan bu yapılar burnun en arka kısmı olan geniz bölgesinin orta bölümündeki geniz eti yani genizin her iki yan duvarında östü tüplerinin açılış bölgeleri çevresinde bulunan ve olarak adlandırılan lenf hücresi grupları boğazın her tarafında yer alan bademcikler yani tonsiller dilin en arka kısmında bulunan dil kökü bademcikleri ve boğazın arka duvarında yaygın olarak yerleşmiş bulunan lenf folikülü adı verilen lenf hücresi gruplarıdır. Çocuklarda monotomik yapılar arasında bademcikler ve geniz eti hem kronik enfeksiyon odağı haline gelerek sık sık iltihaplara neden olabilmeleri hem de geçirilen enfeksiyonlarla boyutlarının büyümesi sonucu yarattıkları ikincil problemler nedeni farklı öneme sahiptirler. Geniz bölgesindeki yani geniz etinin çocukluk döneminden sonra küçülerek kaybolmasına karşın boğazın her iki tarafında yer alan tonsiller yani bademcikler erişkinlerde de önemli bir sağlık sorunu haline gelebilirler. Kapsül olarak adlandırılan ve bağ dokusundan oluşan bir sınır ile bulundukları bölgedeki diğer dokulardan net olarak ayrılan bademciklerin üzerinde kırık adı verilen on beş, yirmi adet girinti bulunur. Bu girintilerin çevresinde lenf hücresi grupları ağız yoluyla gelen mikroorganizmalara karşı savunma sistemi cevabının oluşmasında önemli rol oynarlar. Bademciklerin savunma sistemine katkıları özellikle hayatın ilk üç dört yaşında kadar belirgin olup daha sonra giderek azalır. Bu nedenle çok küçük çocuklarda özel bazı durumlar dışında büyümüş bademciklerin tamamen alınması yerine boyutlarının küçültülmesi tercih edilebilmektedir. Bademcikler üzerilerindeki girintilerde biriken ölü hücreler ve gıda artıkları içinde yer ve ilaç tedavileriyle tam olarak temizlenemeyen bakteriler nedeniyle kronik iltihap kaynağı haline gelebilirler. Bademciklerinde kronik enfeksiyon odakları bulunan çocuk ve erişkinlerde vücut savunma sistemi genellikle bu mikroorganizmaları kontrol altında tutarak aktif enfeksiyon oluşturmalarını engelleyebilir. Ancak dışarıdan yeni bir enfeksiyon gelmese bile savunma sisteminin viral enfeksiyonlar, aşırı yorgunluk, stres, kilo kaybı gibi nedenlerle zayıfladığı durumlarda bademciklerin içinde enfeksiyon odakları aktive olarak tekrarlayan akut bademcik iltihaplarına neden olabilirler. Bademciklerdeki lenf dokularının tekrarlayan enfeksiyonlara bağlı olarak çoğalması sonucunda bademcik boyutlarının büyümesi ise solunum kanalında daralmaya bağlı olarak horlama, uykuda tıkanma, nefes durması ya da boğazdaki kitle etkisiyle yutma güçlüğü gibi şikayetlere neden olabilir. Bu bölgede çocukluk döneminde belirgin şikayetlere neden olan diğer lenfatik doku ise yani geniz etidir. Burnun arka geniz bölgesinin tabanında yer alan yaygın lenf dokusu şeklindeki geniz etinin bademcikler gibi çevre dokularla sınır oluşturan bir kapsülü yoktur. Doğum sırasında küçük boyutta olan geniz eti içerisindeki lenf dokusu hayatın ilk yıllarında burun yoluyla gelen mikroorganizmalar ve alerji etkenleriyle karşılaştıkça genellikle bir yaştan sonra yapısal özellikleri ve enfeksiyon sıklığına bağlı olarak kişiden kişiye farklı oranda olmak üzere çoğalır. Pegeniz eti iki üç yaşlarında burnun arkadan genize açıldığı koan ağda verilen tıkayarak burun tıkanıklığı ağzı açık uyuma, horlama gibi şikayetlere neden olacak boyuta gelebilir. Geniz etindeki lenfatik doku çoğalması, altı yedi yaşlarına kadar devam ettikten sonra giderek azalır. Takiben küçülmeye başlayan geniz eti, hava yolu anatomisinin de yaşla birlikte genişlemesiyle genellikle on on iki yaşından itibaren hacim olarak tıkanıklığa neden olmayacak boyuta geriler. On üç, on beş yaşlarından sonra ise çoğu hastada muayenede geniz eti dokusunu görmeyiz. Özellikle çocukların enfeksiyonların bulaşması için uygun ortamlar olan kreş ya da okula başlaması ile enfeksiyon sıklığının artması, bademcikler ve geniz eti boyutlarındaki büyümeyi hızlandırır. Geniz etiyle beraber bademciklerin de çok büyüdüğü durumlarda daha sık olarak görülmek üzere abne olarak adlandırılan uykuda solunum yolu tıkanmasına bağlı nefes durmaları da izlenebilir. Sık tekrarlayan geniz eti enfeksiyonları geniz bölgesinin iki yanına açılan ve orta kulak basıncının eşitlenmesini sağlayan kanalının Fonksiyonlarını bozarak orta kulakta negatif basınç oluşumu ve sıvı toplanmasına ya da çok sık tekrarlayan orta kulak iltihaplarına neden olabilir.

Genizde kronik enfeksiyon adı haline gelen geniz eti dokusu kulaklar gibi burun çevresindeki sinüslerin de normal fonksiyonlarını etkileyerek tekrarlayan sinüs enfeksiyonlarına yol açabilir. Burnun tıkalı olması nedeniyle ağızın solunum için sürekli açık olması, diş sağlığının bozulması yanında üst damak başta olmak üzere yüz kemiklerinin gelişimini etkileyerek Adenoid yüz olarak adlandırdığımız tipik yüz görünümünün oluşmasına neden olabilir. Aynı şekilde uyku düzeninin bozulması ve yetersiz oksijen alımı, büyüme, gelişme ve zihinsel fonksiyonlar olumsuz yönde etkilerken kan karbondioksit düzeyindeki artışa bağlı oluşan mesane fonksiyon bozuklukları çocuklarda gece idrar kaçırma problemine neden olabilir. Okul dönemindeki her çocuğun yılda bir ile üç kez üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmesi normaldir. Genellikle çevreden alınan virüslere bağlı olan bu enfeksiyonlar sadece geniz eti ya da bademcik iltihabı olarak izlenebilir ve enfeksiyona neden olan mikroorganiz cinsine göre uygun ilaçlar kullanılarak bazen de özel bir tedaviye gerek olmadan kendiliğinden iyileşebilirler. Bademcikler ve geniz eti içerisinde kan dolaşımının yeterli olmadığı bölgelerdeki mikroorganizmaların tam olarak temizlenemeyip varlıklarını sürdürmeleri, bu yapıların kronik enfeksiyon odağı haline gelmesine ve bakteri kaynaklı enfeksiyonların sıklığının artmasına yol açar. Bademciklerden farklı olarak vücut savunma sisteminin gelişimi üzerinde belirgin katkısı gösterilmemiş olan geniz eti dokusunun büyümesi sonucu oluşan burun tıkanıklığı problemi enfeksiyona yönelik tedavilerle düzelmeyen çocuklarda geniz etinin ameliyatla alınmasını öneriyoruz. Kapsülsüz ve geniz bölgesinde sınırları belli olmayan bir yapı olan geniz etinin ameliyatta tam olarak alınması mümkün olmadığı için her teknikte genizde az bir miktar lenf dokusu kalıyor. Ve iyileşme döneminin sonrasında geniz bölgesi tekrar lenfatik dokuyla kaplanarak immün sistem fonksiyonları devam ediyor. Çok küçük yaşlarda ameliyat olması gereken çocuk ameliyat sonrası dönemde geçirilen enfeksiyonlarla çocukluk dönemi içinde geniz bölgesindeki lenf dokusunda tekrar büyüme ve bu nedenle ikinci bir ameliyat gerekliliği de olabiliyor. Geniz eti büyümesine bağlı oluşan burun tıkanıklığının tedavisi için tek seçenek ameliyat oluyor.

Ancak belirgin tıkanıklık şikayeti olmamasına karşın sık tekrarlayan enfeksiyonlar nedeniyle ameliyat kararı verirken hastaların genel durumu, enfeksiyonlarının günlük hayatlarını ve okul hayatını etkileme derecesi alerjinin varlığı Tanının konduğu mevsim gibi değişkenleri de göz önüne almamız gerekiyor. Yaz mevsiminde bu enfeksiyonlar belirgin olarak azalmakta olduğundan ilkbahar aylarında tanı konulan hastalarda sonbahara kadar beklemek bu süreçte vücut savunma sistemini güçlendirecek aşı ve tedavilerin uygulanması varsa alerjinin kontrol altına alınması tercih edilebiliyor. Problemin sık enfeksiyon olan hasta grubunda antibiyotik tedavisi her zaman ameliyat için bir alternatif olmakla beraber sık antibiyotik kullanımına bağlı direnç gelişimi, mide Bağırsak sistemi etkileri, alerjik reaksiyonları dikkate almamız gerekiyor. Depo penisinin iğnesi uygulamasını, ağrılı olması ve ciddi alerji riski nedeniyle genellikle tercih etmiyoruz. Orta kulakta sık tekrarlayan ya da tedaviyle geçmeyen sıvı birikimi nedeniyle kulak havalanma tüpü uygulanan çocuklarda da aynı ameliyat sırasında mevcut geniz etinin alınması enfeksiyon sıklığının azalmasında olumlu katkıda bulunuyor. Bademcik ve geniz eti büyümesiyle ilgili bilgiler kısaca bu şekilde. Siz de bu konu hakkındaki görüşlerinizi ve soru videonun altındaki bölüme yazarak bana iletebilirsiniz. Kulak burun boğaz hastalıkları ve yüz estetik cerrahisi alanlarında yayınladığım benzer videoları takip etmek için kanalıma abone olmayı unutmayın.

Yorum Yap

İletişim Bilgileriniz Hiçbir Şekilde Paylaşılmayacaktır. * lı Alanları Doldurmak Zorunludur.