Horlama ve Uyku Apnesinde Tıbbi Tedavi Yöntemleri

Horlama veya uyku apnesi olan hastaların tedavisinde hastalığın şiddeti ve hava yolundaki tıkanmanın yerine göre farklı yaklaşımlar mevcuttur.

Cerrahi işlemler dışındaki tedavi yöntemlerini şu başlıklarda incelemek mümkündür:

Genel Önlemler;

Özel tedaviler;

Genel Önlemler:

Horlama ve uyku apnesi sendromu hastalarının çoğunluğu normal kilolarının hayli üzerinde olan hastalardır. Özellikle uyku apnesi ile beraber oksijen alımının azalması hem metabolizmayı yavaşlatarak kalori tüketimini azaltması hem de gün içindeki yorgunluk nedeni ile aktivitenin azalması sonucunda kilo artışına neden olur. Kilo artışı ise boyun ve dil kökü bölgelerinde yumuşak doku hacmini artırarak hastalığın şiddetinin artmasına yol açar. Bu nedenle kilo verme tedavinin en önemli unsurlarından birisidir. Normal kilosunun üzerinde olan tüm hastalarda öncelikle kilo almaya yol açan metabolizma ve veya hormon problemleri olup olmadığı araştırılmalıdır. Ek bir patoloji saptanmayan hastalarda tedavinin kalıcı olabilmesi için kilo vermenin sadece diyetle yapılmaması, günlük aktivitenin de artırılması ve bu yaşam tarzının standart hale getirilmesi gerekmektedir. Bu aşamada özellikle ciddi kilo problemi olan hastaların diyetlerinin düzenlenmesinde profesyonel yardım alınmalıdır.

Yatıştırıcı ilaç ya da alkol kullanan hastalarda horlama şikâyetleri ve uyku apnesi sendromu daha ağır seyreder. Hastalara mümkün olduğunca alkol kullanmamaları ve yatıştırıcı, uyutucu etkiye sahip ilaçlardan uzak durmaları tavsiye edilmelidir.

Sırt üstü yatış pozisyonunda şikayetlerin arttığı pozisyon tayini yapılan uyku testlerinde saptandığı gibi genellikle hasta yakınları tarafından da ifade edilmektedir. Horlama ve uyku apnesi hastalarında tavsiye edilen yatış şekli yan pozisyondur. Sırt üstü pozisyonundan kurtulmak için üretilen özel aparatlar ve yastıklar mevcut olmakla beraber sırta yastık koymak, pijama arka kısmına tenis topu dikmek gibi metotlar da kullanılmaktadır.

Burun tıkanıklığı horlama ve apneyi artıran önemli bir problemdir. Burun tıkanıklığı olan hastalarda tıbbi tedavilerle iyileşebilecek alerji, sinüzit, vazomotor rinit gibi hastalıklar araştırılmalıdır. Yapısal olarak ya da farklı nedenlerle yatar pozisyonda alt burun etlerinin şişmesine bağlı tıkanma oluşan hastalarda yatarken başın kalbe göre yüksekte olacak şekilde yastıkla desteklenmesi faydalı olmaktadır.

Uyku apnesine neden olabilecek veya eşlik edebilecek dahili problemler de saptanıp tedavi edilmelidir. Akromegali ve hipotiroidizm gibi hastalıklar başlıca apne sebepleri olabileceğinden tedavileri önem taşır.

Özel Tedaviler

İlaçlar (Medikal ajanlar): Horlama ve uyku apnesi olan hastaların tedavisinde kullanılan çok sayıda ilaç olmakla beraber uzun dönem kullanımlarında izlenen yan etkiler nedeni ile günümüzde ilaçla tedavi tercih edilen bir yaklaşım olmamaktadır. Çeşitli nedenlerle cerrahi uygulanamayan, CPAP kullanamayan ve hafif şiddette uyku apnesi olan hastalarda uykuda kas gevşemesinin belirgin olduğu REM zamanını kısaltarak kas gerginlik kaybını önlemeye yönelik ilaçlar kullanılabilmektedir.

Sadece horlama problemi olan hastalarda horlama sırasında çıkan sesin şiddetini azaltmak amacı ile titreşimin oluştuğu boğaz, yumuşak damak ve dil kökü bölgelerinde mukoza üzerinde yüzey gerilimini azaltan bitkisel kaynaklı ilaçlar kullanılmaktadır. Yatmadan önce ağza sıkılarak kullanılan bu ilaçlarda boğaz bölgesinin yağlandırılmasıyla sürtünmeyi ve sesin şiddetini azaltmaktadır. Bu ilaçlar basit horlama probleminde rahatlıkla kullanılabilecekken uyku apnesine belirgin etkileri olmamaktadır.

CPAP (Continuous Positive Air Pressure- Sürekli Pozitif Basınçlı Hava) cihazı: Uyku apnesi sendromu hastalarında cerrahi tedavinin en önemli alternatifidir.

Uyku apneli hastalarda özellikle REM uykusu sırasında solunum kanalı cidarındaki kaslarda oluşan gevşeme nefes alma sırasında meydana gelen negatif basınç ile üst solunum yollarında çökme ve hava yolunda tıkanmaya yol açar. CPAP uygulamasında cihazla sağlanan pozitif basınç ile nefes alma sırasında hava yolunda çökmeye neden olan negatif basıncın dengelenmesi ve hava pasajının açık tutulması hedeflenir. Cerrahiyi kabul etmeyen, cerrahiden yeterince fayda görmemiş veya cerrahi yapılamayan hastalarda CPAP kullanılmalıdır. Ayrıca cerrahiye hazırlanan hastalarda da geçici olarak CPAP kullanılabilir.

Hasta uyumu CPAP’ın kullanımını kısıtlayan en önemli faktördür. CPAP basınçlı havayı burun yolu ile veren bir cihaz olduğu için burun içinde ciddi tıkanıklığa sebep olan problemlerin varlığında cihazın kullanılması mümkün olmamaktadır. Cihazın her gece düzenli olarak kullanılması uygulanan nemlendiricilere rağmen burun içinde ödeme, kurumaya ve kanamalara yol açabilir. CPAP’da bu günlük problemlerin de eklenmesiyle hasta uyumu %60-80 arasında kalmaktadır. Cihazın her gece kullanılma gerekliliği aktif yaşam tarzı olan, sık seyahat eden ve özellikle genç yaş grubundaki hastalarda uyumu zorlaştırmaktadır.

CPAP kullanımında basınçlı hava solumada sorun yaşayan hastalarda uyumu artırmak için nefes alma sırasında yüksek basınç verip nefes verirken basıncı azaltan BPAP (Bilevel – iki seviyeli CPAP) cihazları üretilmiş olmakla beraber bu cihazlarla hastaların genel olarak tedaviye uyumunda ciddi bir farklılık saptanmamıştır.

Ağız içi apareyler: Son yıllarda çok sayıda ve çeşitte kullanıma giren ağız içi apareylerin dili öne çekenler ve alt çeneyi öne çekenler olmak üzere başlıca iki tipi vardır. Alt çenenin öne gelmesi boğaz ve dil kökünde hacmi artırırken dilin öne gelmesi ile dil kökü ve boğazın yanında damak arkası bölgede de genişleme olmaktadır. Basit horlaması olan hastaların %73-100 arasında bu tür apareylerden fayda gördüğü ortaya konmuştur.

Tükürük salgısında artış, ağız kuruluğu, adaptasyon güçlüğü gibi erken dönem yan etkilerinin dışında en önemli problem uzun süre kullanımla ortaya çıkan çene eklem rahatsızlıkları ve dişlerin yer değiştirmesiyle ortaya çıkan ağız kapanma bozukluklarıdır. Bu uzun dönem problemleri nedeniyle uygulanmanın bir diş hekimi tarafından gerçekleştirilmesi tavsiye edilmektedir. Damak kubbesi çok yüksek kavisli olan, uzun küçük dile ve büyük bademciklere sahip hastalarda ağız içi apareylerin kullanımı zor olmaktadır.

İLGİLİ KONULAR

Horlama ve Uyku Apnesi Nedir

Uyku Apnesi Nasıl Teşhis Edilir

Uyku Apnesi Tanısında Uyku Endoskopisi

Horlama ve Uyku Apnesinin Cerrahi Tedavisi

Horlama ve Uyku Apnesinde Damak Ameliyatları

Horlama ve Uyu Apnesinde Dil Kökü Ameliyatları

Uyku Apnesi Tedavisinde Robotik Cerrahi

Uyku Apnesinde Alt Üst Çene İlerletme Ameliyatı

Uyku Apnesinde Dil Siniri Uyarımı

Teoman Dal Ulusal ve Uluslararası Bilimsel Dernekler