Bademcik ve Geniz Eti Hastalıkları

Ağız ve burun boşluğunun arka kısımlarında yer alan lenfoid doku toplulukları, "Waldeyer Halkası" olarak adlandırılır. Bu bölge, özellikle çocukluk döneminde, solunum ve sindirim yoluyla vücuda giren enfeksiyonlara karşı önemli bir savunma hattı oluşturur.

Waldeyer Halkasını Oluşturan Yapılar:

• Bademcikler (Palatin Tonsiller): Boğazın her iki yanında bulunan ve kapsülle çevrili lenfoid dokulardır. Yüzeylerinde "kript" adı verilen girintiler bulunur.
• Geniz Eti (Adenoid veya Faringeal Tonsil): Burnun arkasında, geniz bölgesinde yer alır.
• Dil Kökü Bademcikleri (Lingual Tonsiller): Dilin arka kısmında bulunur.
• Tuba Tonsilleri (Gerlach Tonsili): Genizde, östaki borusunun ağzında yer alan lenf dokusudur.
• Faringeal Lenfoid Folliküller: Boğazın arka duvarında yer alan lenfoid yapılardır.

Çocuklarda bu yapılar arasında özellikle bademcikler ve geniz eti, kronik enfeksiyon odakları haline gelerek çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.

Bademcikler (Tonsiller): Yapısı ve Hastalıkları

Bademcikler üzerlerindeki kript adı verilen girintiler çevresinde bulunan lenf sistemi sayesinde mikroorganizmaları bağışıklık sistemine tanıtarak hücresel savunma cevabı oluşmasında rol oynarlar. Ancak bu kriptlerde yerleşen ve ilaç tedavisine dirençli bakteriler nedeniyle bademcikler kronik enfeksiyon kaynağı haline gelebilirler ve vücut direnci düştüğünde tekrarlayan akut bademcik iltihapları (tonsillit) ortaya çıkabilir.

Akut Bademcik İltihabı (Akut Tonsillit): Belirtileri ve Tedavisi

Ani başlayan, kısa süreli bademcik iltihabıdır. Genellikle virüsler neden olsa da bakteriyel enfeksiyonlar da sık görülür. Belirtiler ve tedavisi şöyledir:

Belirtileri:

• Yüksek ateş
• Boğaz ağrısı (yutkunmakla artan)
• Bademciklerde büyüme ve kızarıklık
• Bademciklerin üzerinde beyaz veya sarımtırak iltihap odakları
• Boyundaki lenf bezlerinde şişme ve hassasiyet
• Vücut kırgınlığı, halsizlik
• İştahsızlık
• Kötü ağız kokusu

Tedavisi:

• Antibiyotikler: Bakteriyel enfeksiyonlarda uygun antibiyotik tedavisi başlanır. Genellikle penisilin içerikli antibiyotikler tercih edilir.
• Semptomatik Tedavi: Ağrı kesiciler, ateş düşürücüler kullanılır. Yeterli sıvı alımı ve boğaz gargaralarıyla ağız hijyeni sağlanmalıdır.

Bademciklerin Aşırı Büyümesi (Tonsil hipertrofisi):

İltihap olmasa bile bademciklerin normalden büyük olmasıdır. Solunum ve yutkunma güçlüğü gibi sorunlara yol açabilir.

Belirtileri:

• Horlama
• Uyku apnesi (uykuda 10 saniyeden uzun süreli nefes durmaları)
• Ağız açık uyuma
• Nefes almada zorluk
• Yutkunma güçlüğü (özellikle katı gıdalarda)
• Konuşma bozukluğu (nazal konuşma)

Peritonsiller Apse:

Bademcik iltihabının bademciğin etrafındaki dokulara yayılmasıyla oluşan iltihap birikimidir. Genellikle tek taraflıdır.

Belirtileri:

• Şiddetli ve tek taraflı boğaz ağrısı
• Yüksek ateş
• Yutkunma güçlüğü (yutkunamama)
• Ağzı açmada zorlanma (trismus)
• Kulağa vuran ağrı
• Ağız kokusu
• Halsizlik, düşkünlük
• Boyundaki lenf bezlerinde şişme

Tedavisi:

• Antibiyotikler: Damar yoluyla yüksek doz antibiyotik tedavisi başlanır.
• Apsenin Boşaltılması: İltihap birikimi belirginse cerrahi olarak boşaltılmalıdır.
• Bademcik Ameliyatı (Sıcak tonsillektomi): Çok özel bazı durumlarda apse drenajıyla birlikte bademcik ameliyatı da yapılabilir.

Bademcik İltihabı Komplikasyonları:

Bademcik iltihapları bölgesel ve uzak organlara yayılarak ciddi komplikasyonlara yol açabilir:

• Peritonsiller apse (en sık)
• Boyun apsesi
• Kalp kapakçığı iltihabı (Endokardit)
• Böbrek iltihabı (Nefrit)
• Romatizmal ateş (kalp ve eklem tutulumu)
• Eklem iltihapları (Artrit)
• Beyin apsesi
• Gırtlakta ödem ve solunum yolu tıkanıklığı

Bademcik Ameliyatı (Tonsillektomi) Ne Zaman Gerekir?

Bademcik ameliyatı için belirli kriterler bulunur:

• Bir yıl içinde 7 veya daha fazla akut bademcik iltihabı atağı.
• İki yıl içinde her yıl 5 veya daha fazla atak.
• Üç yıl içinde her yıl 3 veya daha fazla atak.
• Herhangi bir yaşta tek veya çift taraflı peritonsiller apse öyküsü.
• Bademciklerin aşırı büyümesi nedeniyle solunum yolunda tıkanıklık (uyku apnesi, horlama).
• Gelişme geriliği, yutma güçlüğü veya konuşma bozukluğuna neden olan bademcik büyümesi.
• Ateşli havaleyle seyreden bademcik iltihapları.
• Kalp kapakçığı hastalığı gibi romatizmal ateş riski taşıyan durumlar.
• Kanser şüphesi (tek taraflı, hızlı büyüyen bademcik).
• Uzun süreli antibiyotik tedavisine rağmen geçmeyen kötü ağız kokusu.
• PFAPA sendromu: Çok sık tekrarlayan ateş, aft, lenf bezi büyümesi ve bademcik iltihabı

Bademcik Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Bu konudaki bilgilere sitede ilgili konu başlığı altında erişebilirsiniz

Geniz Eti (Adenoid): Yapısı ve Hastalıkları

Geniz eti, burnun arka kısmında, nazofarinks denilen bölgede bulunur. Bademcikler gibi lenfoid dokudan oluşur ve bağışıklık sisteminde rol oynar. Ancak geniz eti de büyüme veya iltihaplanma durumunda ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Geniz Eti Büyümesi (Adenoid Hipertrofi):

Çocuklarda en sık görülen sorunlardan biridir. Geniz eti, büyüklüğüne bağlı olarak burun solunumunu engelleyebilir.

Belirtileri:

• Burun tıkanıklığı ve ağızdan nefes alma
• Horlama ve uyku apnesi
• Sık tekrarlayan orta kulak iltihapları (işitme kaybı ve kulakta sıvı birikimi)
• Sinüzit atakları
• Geniz akıntısı
• Konuşma bozukluğu (genizden konuşma)
• Yüz yapısında değişiklikler ("adenoid yüz" görünümü: uzun yüz, yüksek damak, açık ağız)
• Diş ve çene yapısında bozukluklar

Geniz Eti İltihabı (Adenoidit):

Geniz etinin iltihaplanmasıdır. Genellikle üst solunum yolu enfeksiyonları sonrası gelişir.

Belirtileri:

• Burun tıkanıklığı ve akıntı
• Ateş
• Öksürük
• Kulak ağrısı ve orta kulak iltihabı

Geniz Eti Ameliyatı (Adenoidektomi) Ne Zaman Gerekir?

Geniz eti büyümesi veya iltihabı nedeniyle çocuğun yaşam kalitesi etkileniyorsa veya ciddi sağlık sorunları ortaya çıkıyorsa ameliyat önerilir. Ameliyat endikasyonları şunlardır:

• Uzun süreli veya tekrarlayan burun tıkanıklığına bağlı ağızdan solunum, horlama, uyku apnesi.
• Sık tekrarlayan orta kulak iltihapları veya kulakta sıvı birikimi (seröz otit) nedeniyle işitme kaybı.
• Sık tekrarlayan sinüzit atakları.
• Konuşma ve yüz gelişiminde bozukluklar.
• Diş ve çene yapısında bozukluklar.

Geniz Eti Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Bu konudaki bilgilere sitede ilgili konu başlığı altında erişebilirsiniz