Endoskopik endonazal kafa kaidesi cerrahisi, sinonazal cerrahinin en ileri ve multidisipliner alanlarından biridir. Bu yaklaşım ile anterior kafa kaidesi, planum sfenoidale, sella, klivus ve seçilmiş lateral kafa kaidesi patolojilerine burun boşlukları yolu ile endoskopik olarak müdahale mümkün olabilmekte ve patolojinin eksizyonu ile aynı zamanda kafa kaidesi defektinin güvenli biçimde rekonstrüksiyonu, beyin omurilik sıvısı (BOS) kaçağının kontrolü başarı ile gerçekleştirilebilmektedir.
Günümüzde endoskopik endonazal yaklaşımlar özellikle spontan BOS rinoreleri, travmatik veya iatrojenik BOS fistülleri, meningosel ve meningoensefaloseller, anterior kafa kaidesi tümörleri, hipofiz ve parasellar bölge lezyonları, klival patolojiler, kafa kaidesi uzanımı olan sinonazal tümörlerin tedavisinde uygulanabilmektedir.
Normal şartlarda dura katmanları arasında olan ve dış ortamla bağlantısı olmayan beyin omurilik sıvısının burundan akması rinore olarak adlandırılmaktadır. Endoskopik sinüs cerrahisi komplikasyonu sonucu oluşan BOS kaçakları ve sinonazal kavite ile sınırlı seçilmiş olgular sadece kulak burun boğaz uzmanlık alanı kapsamında tedavi edilebilirken beyin zarına ya da beyin dokularına invazyon gösteren ya da intrakranial uzanımlı patolojilerin tedavisi her zaman beyin cerrahisi uzmanlık alanı ile birlikte çalışmayı gerektirmektedir.
BOS Fistülünün Lokalizasyonu
Başarılı BOS fistülü onarımının en önemli aşamalarından biri defektin doğru lokalizasyonudur.
BOS fistülü şüphesi olan hastalarda tanı;
Yüksek çözünürlüklü ince kesit bilgisayarlı tomografi
MR sisternografi
Endoskopik muayene,
Beta-2 transferrin veya beta-trace protein analizi
İle konulmaktadır.
Seçilmiş kompleks veya multipl defekt şüphesi bulunan olgularda intratekal florescein intraoperatif lokalizasyonu kolaylaştırabilir. Ancak bu yöntem invazivdir ve uygun dozlama ile deneyimli merkezlerde uygulanmalıdır.
Rekonstrüksiyon Teknikleri
Kafa kaidesi rekonstrüksiyonu defektin boyutu ve BOS akım özelliklerine göre tek veya çok katmanlı olarak planlanabilir.
Onarımda sıklıkla kullanılan materyaller fascia lata, temporal fasya, yağ dokusu, serbest mukozal greftler, vaskülarize lokal flepler ve kollajen matrikslerdir
Düşük akımlı ve küçük defektlerde serbest greftlerle başarılı sonuçlar elde edilebilirken, geniş defektler ve yüksek akımlı BOS kaçaklarında vaskülarize flepler daha güvenilir olmaktadır.
Cerrahi Navigasyonun Rolü
Endoskopik kafa kaidesi cerrahisinde navigasyon, özellikle kompleks anatomi ve geniş tümörlerde optik sinir, internal karotid arter, kafa kaidesi, orbita sınırları gibi landmarkların ve intrakraniyal yapıların lokalizasyonunun doğrulanmasına önemli destek sağlamaktadır.
Multidisipliner Yaklaşım
Endoskopik kafa kaidesi cerrahisi çoğu zaman KBB ve beyin cerrahisi ekiplerinin birlikte çalışmasını gerektirirken özellikle tümör cerrahisi ve geniş intradural girişimlerde patolojinin türüne göre radyoloji, nöropatoloji, endokrinoloji, göz hastalıkları, onkoloji ve radyasyon onkolojisi branşlarının da tedavi sürecine dahil olması gerekebilir.