Uyku Endoskopisi – Drug-Induced Sleep Endoscopy (DISE)

Obstrüktif uyku apnesi olan hastalarda uyanık muayene ve fleksible nazal endoskopi üst hava yolunun statik ve dinamik anatomisi hakkında önemli bilgiler sağlamakta, polisomnografi ise hastalığın şiddetini ve fizyolojik sonuçlarını göstermektedir. Ancak bu iki değerlendirme, uyku sırasında üst hava yolunun hangi seviyede ve hangi paternle kollabe olduğu hakkında genel bir fikir verse de net bir bilgi vermemektedir.

IV sedasyon ile uyku benzeri koşullar oluşturulmasını takiben üst hava yolunun fleksible nazal endoskopi ile dinamik olarak değerlendirilmesini sağlayan bir yöntem olan uyku endoskopisinin (drug-Induced Sleep Endoscopy-DISE), temel amacı, uyku sırasında hava yolunda oluşan obstrüksiyonun oluşma şeklini, derecesini ve hangi seviyelerde oluştuğunu ortaya koymaktır.

Kulak burun boğaz uzmanı tarafından gerçekleştirilen DISE ameliyathane şartlarında anestezi uzmanı kontrolünde yapılmakta ve sedasyonu uygulayan anestezi uzmanının DISE konusundaki tecrübesi yanında sedasyon derinliğinin özel monitörizasyon ekipmanı (Bispektral index – BIS) ile takip edilerek normal uykuya en yakın düzeyde tutulması uygulama sırasında doğru bulguların elde edilmesinde önemli katkı sağlamaktadır.

DISE ile Neler Değerlendirilebilir?

Uyku endoskopisi sırasında üst hava yolu; velum, lateral farengeal duvar, orofarenks, dil kökü ve epiglot düzeylerinde değerlendirilmekte, hava yolundaki kollapsın anteroposterior, lateral veya konsantrik özellikte olması cerrahi tedavi seçimini doğrudan etkilemektedir.

Özellikle çok seviyeli obstrüksiyonu bulunan hastalarda, yalnızca uyanık muayeneye dayalı bir cerrahi planlama çoğu zaman yetersiz kalmaktadır.

Hangi Hastalarda Özellikle Yararlıdır?

DISE özellikle; CPAP intoleransı bulunan, cerrahi tedavi düşünülen, daha önce uyku apnesi cerrahisi geçirmiş ancak yeterli yanıt alınamamış, uyanık muayene ile polisomnografi bulguları arasında uyumsuzluk bulunan, çok seviyeli obstrüksiyon düşünülen, palatal, dil kökü veya epiglot düzeyindeki kollapsın ayrımının önemli olduğu hastalarda tedavinin planlanmasında önemli katkı sağlamaktadır.

Cerrahi Planlamadaki Rolü

DISE, uyku apnesi olan hastalarda cerrahi tedaviyi standart bir prosedür olmaktan çıkarıp hastaya özgü hale getirmeye yardımcı olan önemli bir muayene ve değerlendirme yöntemidir.

Benzer AHI değerlerine sahip hastalarda obstrüksiyon paterni tamamen farklı olabilmekte, bir hastada belirgin velum kollapsı bulunurken, başka bir hastada kollaps lateral farengeal duvar, dil kökü veya epiglot düzeyinde oluşabilmekte, bir hastada antero-posterior planda oluşan obstrüksiyon bir başka hastada sfinkterik şekilde gerçekleşebilmektedir.

Bu nedenle cerrahi tekniğin hastalık şiddeti yanında dinamik obstrüksiyon anatomisine göre belirlenmesi tedavinin başarısında önemli katkı sağlamaktadır.

DISE Ne Sağlar?

Uyku apnesi tanısı ile cerrahi tedavi planlanan hastalarda DISE; Cerrahi hedef bölgenin belirlenmesine, gereksiz veya etkisiz olabilecek girişimlerden kaçınılmasına, çok seviyeli cerrahinin gerekli olup olmadığının değerlendirilmesine, önceki cerrahi başarısızlığın olası nedenlerinin analizine ve hastaya özgü tedavi planının oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.

Ancak DISE tek başına bir karar aracı değildir ve her hasta özelinde cerrahi planlama DISE bulguları yanında polisomnografi bulguları, klinik değerlendirme, üst hava yolu muayenesi, vücut kitle indeksi, birlikte bulunabilen sistemik hastalıklar ve kranio-fasiyal özellikler değerlendirilerek yapılmalıdır.

Meslektaş Yönlendirmesi

DISE her ne kadar KBB uzmanı tarafından uygulansa da işlemin kontrolü anestezi uzmanı tarafından yapılmakta ve her anestezi uzmanı bu konuda tecrübe sahibi olmadığı gibi ameliyathane şartlarına erişimin kısıtlı olduğu ya da gerekli ekipmanın bulunmadığı durumlarda uygulamanın yapılması da mümkün olmayabilmektedir.

Bu nedenle özellikle cerrahi tedavi adayı olan ve DISE’nin tedavi kararında fayda sağlayacağı düşünülen hastalar yalnızca DISE ve ileri üst hava yolu değerlendirmesi amacıyla da yönlendirilebilmekte ve değerlendirme sonucunda cerrahi tedavi önerisi, olası hedef bölgeler ve alternatif tedavi seçenekleri yönlendiren hekimle paylaşılabilmektedir.

Bu yaklaşımın amacı hastanın tedavisini devralmaktan çok, cerrahi kararın daha doğru ve anatomik temelli verilmesine katkı sağlamaktır.

Prof. Dr. Teoman Dal

KBB & Baş ve Boyun Cerrahisi Uzmanı

Prof. Dr. Teoman Dal

Rinoplasti, Sinüs Cerrahisi, Balon Sinoplasti, Tükürük Bezi Endoskopisi