Revizyon endoskopik sinüs cerrahisi, primer cerrahiden farklı bir anatomik ve teknik problem olarak ele alınmalıdır. Önceki operasyonlar sonucunda normal anatomik landmarkların değişmiş veya kısmen kaybolmuş olması, skar dokusu, rezidüel hücreler, lateralize orta konka, frontal reses stenozu, ostial restenoz veya uygun olmayan drenaj yolları persistan ya da rekürren hastalığın temel nedenleri arasında yer alabilir.
Bu nedenle revizyon cerrahisinde ilk ve en önemli aşamalardan biri, yalnızca mevcut hastalığı tanımlamak değil, önceki cerrahinin neden yeterli olmadığını ortaya koymaktır. Teknik olarak yetersiz açılmış sinüsler, gözden kaçmış hücreler, mukozal skarlaşma, neo-osteogenez, uygun olmayan drenaj yolları veya altta devam eden inflamatuar hastalık, başarısızlığın farklı nedenleri olabilir.
Revizyon olgularında değerlendirme mümkün olduğunca ayrıntılı ve çok yönlü yapılmalıdır. Bu kapsamda;
- Yüksek çözünürlüklü paranazal sinüs BT
- Farklı açılı teleskoplarla ayrıntılı nazal endoskopi,
- Önceki operasyona ait notlar
- Varsa preoperatif ve postoperatif görüntüler
- İlk ameliyata ait histopatolojik bulgular
- Özellikle tedaviye dirençli enfeksiyonlarda mikrobiyolojik veriler
- Kullanılan medikal tedaviler ve bu tedavilere verilen yanıt,
- Eşlik eden astım, nazal polipozis
- Odontojenik kaynak veya diğer sistemik hastalıklar
birlikte ele alınmalıdır.
Özellikle ince kesit BT görüntülerinin değerlendirilmesinde yalnızca opasifikasyon miktarı değil; rezidüel anatomik hücreler, neo-ostiumların konumu, frontal reses anatomisi, sfenoid ve posterior etmoid ilişkileri, kafa tabanı ve orbita sınırları ile önceki cerrahinin oluşturduğu değişiklikler ayrıntılı olarak analiz edilmelidir.
Revizyon cerrahisinde anatomik oryantasyon, primer vakalara göre daha güç olabilir. Normal yapıların kısmen ortadan kalkmış olması veya skarla değişmiş bulunması nedeniyle cerrahi planlamada radyolojik anatomi ile intraoperatif endoskopik bulguların sürekli korelasyonu önem taşır. Kompleks vakalarda cerrahi navigasyon sistemleri de ameliyat sırasındaki anatomik oryantasyon için önemli katkı sağlamaktadır
Cerrahi hedef doğal drenaj yollarını yeniden oluşturmak, yanlış veya yetersiz oluşturulmuş sinüs ostiumlarını düzeltmek, persistan hastalığın kaynağını ortadan kaldırmak ve uzun dönem topikal medikal tedavinin etkin uygulanabileceği, açık ve erişilebilir bir sinonazal kavite oluşturmaktır.
Revizyon cerrahisinde her olgu için aynı kapsamda cerrahi uygulanması gerekmeyebilir. Bazı hastalarda sınırlı bir müdahale yeterli olabilirken, bazı olgularda frontal sinüs, sfenoid sinüs veya genişletilmiş endoskopik yaklaşımları içeren daha kapsamlı bir cerrahi gerekebilir. Bu nedenle cerrahinin kapsamı, hastalığın biyolojisi ve anatomik problemin özelliklerine göre bireyselleştirilmelidir.
Özellikle;
- Bir veya birden fazla endoskopik sinüs cerrahisi geçirmiş
- Persistan veya rekürren hastalığı bulunan
- Frontal sinüs drenaj problemi olan
- Yaygın nazal polipozisi bulunan
- Skar dokusu ve anatomik distorsiyon gelişmiş
- Kompleks sinonazal anatomiye sahip
hastalar detaylı preoperatif analiz ve planlama gerektiren grubu oluşturur.
Ameliyat Sonrası Dönem
Revizyon cerrahisinin başarısı operasyonun tamamlanmasıyla sona ermez.
Postoperatif dönemde;
- Düzenli nazal irrigasyon
- Topikal kortikosteroid tedavisi,
- Endoskopik debridman
- İnflamatuar hastalığın kontrolü
- Gerektiğinde sistemik tedaviler
uzun dönem başarının önemli parçalarıdır.
Özellikle Tip 2 inflamasyonu belirgin ve tekrarlayan nazal polipozisi olan hastalarda cerrahi başarı yalnızca operasyon ile elde edilen açıklıkla değerlendirilmemelidir. Bu hastalarda uzun dönem hastalık kontrolü topikal tedavilerin etkin uygulanabilmesi için uygun cerrahi kavitenin oluşturulması ve gerektiğinde sistemik veya biyolojik tedavilerin uygulanması ile sağlanabilir.
Bu nedenle özellikle Tip 2 inflamasyonu ve yaygın polipozisi olan hastalarda cerrahi ve biyolojik tedavi birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlayan tedavi seçenekleri olarak değerlendirilmelidir.
Revizyon endoskopik sinüs cerrahisinde temel amaç, yalnızca önceki cerrahiyi daha da genişletmek değil önceki tedavi sürecini yeniden analiz ederek hastalığın neden devam ettiğini ortaya koymak ve anatomik, inflamatuar ve fonksiyonel faktörleri birlikte ele alan daha sürdürülebilir bir tedavi planı oluşturmaktır.