Teoman DAL

Alerjik Rinit (Alerjik Nezle) Nedir?

Alerjiye neden olan ve alerjen olarak tanımlanan maddelerin burun içinde bulunan mukoza dokusuna temas etmesi sonucunda görülen; gözlerde ve burunda kaşıntı, burun akıntısı hapşırma ve boğaz kaşıntısı gibi problemlere yol açan hastalık alerjik nezle olarak adlandırılmaktadır.

Alerjik nezlenin (Alerjik Rinit) sebebi, vücudun savunma sisteminin havada bulunan ve solunum yolu ile buruna giren parçacıklara karşı geliştirdiği anormal reaksiyondur. Alerjik nezle halk dilinde saman nezlesi, saman gribi ve yaz nezlesi olarak da tanımlanmaktadır.  

Alerjik rinit problemi yaşayan hastalarda oluşan alerjik reaksiyonların şiddeti kişiden kişiye farklılık göstermektedir. Aynı zamanda hastalar bu reaksiyonları hafif bir şekilde atlatırken bazı hastalarda açığa çıkan reaksiyonlar günlük yaşamı etkileyecek ve yaşam kalitelerini düşürecek kadar şiddetli olabilmektedir.

Alerjik nezle; şikâyetlerinin görülme zamanına göre sürekli (persistan) ve aralıklı (interminant) olarak iki gruba ayrılmaktadır ve şiddetine göre ağır, orta ve hafif olmak üzere üç grupta değerlendirilmektedir.

Alerjik Rinitin Belirtileri Nelerdir?

Alerjik rinit problemi genellikle her hastada farklı şekillerde ve farklı şiddetlerde belirti göstermektedir. Bu belirtiler genellikle; burun akıntısı, burun tıkanıklığı, burun içinde kaşıntı hissi ve hapşırıktır. Aynı zamanda geniz akıntısı ve beraberinde öksürük ile koku duyusunun azalması da alerjik rinit probleminin sık karşılaşılan problemleri arasındadır. Birçok hastada alerjik rinit problemine alerjik konjunktivit problemi de yaşanmaktadır. Bu durumda gözlerde kaşıntı, sulanma ve kızarıklık problemleri de görülebilmektedir. Gelişme çağındaki hastalarda ise devamlı olarak ağız solunumu gerçekleşmesi sebebi ile dişlerde ve damakta deformasyonlar açığa çıkabilmektedir. 

Alerjik rinit probleminde genellikle hastalar burun kaşıntısı sebebi ile burnu sürekli yukarı doğru itme nedeni ile burun üzerinde yatay çizgi oluşması ve gözaltlarında ödem oluşumuna da neden olabilmektedir. Alerjik rinit problemi yaşayan hastalarda genellikle uyku bozuklukları ve dolayısı ile konsanrasyon eksiklikleri yaşanmaktadır. Yaşam kalitesini oldukça düşüren bu problemin mutlaka tedavi edilmesi gerekmektedir. 

Alerjik Rinitin Nedenleri Nelerdir?

Hastanın bağışıklık sisteminin alerjen adı verilen maddelere karşı aşırı reaksiyon alerji olarak göstermesi olarak tanımlanan alerji; vücudun savunma (bağışıklık) sisteminin dışarıdan gelen tüm yabancı maddelere karşı bir korunma reaksiyonu göstermesidir. Bazı kişilerde ise birtakım maddelere farklı reaksiyon geliştirmekte ve bu maddelerle tekrar karşılaşıldığında beklenmedik aşırı reaksiyonlar açığa çıkmaktadır. Bu tür aşırı tepkimelere sebep olan maddeler “alerjen” olarak adlandırılmaktadır. Bağışıklık sistemi alerjenlere karşı aşırı cevaplar oluşturan kişiler ise “alerjik” olarak tanımlanmaktadır. Genetik aktarım özelliğine sahip bir hastalık olan alerji; her iki ebeveynin alerjik olması durumunda çocuklarda da %50 oranında alerji görülme ihtimali bulunmaktadır.

Alerjen etki yaratan maddeler alerjik kişilerin vücut savunma sistemi ile karşılaştıklarında bunlara karşı Ig E olarak adlandırılan özel bir antikor üretilmektedir. Bu antikorların alerjenlerle karşılaşması sonucu burun mukozasındaki hücrelerde alerjik reaksiyona sebep olan kimyasal maddeler salgılanmaktadır.

Histamin; alerjik reaksiyon sırasında salgılanan kimyasal maddeler içerisinde en bilinenidir ve burun mukozasında aşırı miktarda akıntıya ve tahrişe neden olmakla birlikte aynı zamanda şişme ve kaşıntı gibi şikayetler de açığa çıkarmaktadır.

Alerjik Rinit ve Nezle Arasındaki Farklar Nelerdir?

Alerjik rinit probleminde genellikle şikayetler çift taraflı yaşanmaktadır. Tek taraflı burun akıntısı alerjik rinit probleminin belirtisi arasında yer almamaktadır. Günümüzde birçok hasta nezle ile alerjik rinit problemlerini karıştırmakta ve bunun sonucunda yanlış tedavi yöntemleri uygulanabilmektedir. Hastada yüksek ateş görülmüyor ve burunakıntısı ince ve sıvı şekilde gelişiyor ise alerjik rinit problemi yaşanıyor demektir. Ancak ateş varsa ve burun akıntısı sarıya yakın bir renk ve koyu kıvamdaysa bununla birlikye vücutta ağrılar hissediiyorsa nezle olunmuş demektir. Aynı zamanda alerjik rinit alerjen ile temastan hemen sonra açığa çıkarken nezle virüs kapıldıktan birkaç gün sonra yaşanmaktadır. 

Alerjik Rinit Nasıl Tedavi Edilir?

Alerjik rinit problemi yaşayan hastalarda öncelikli amaç şikayetlerin ortadan kaldırılmasıdır. Bunun için de alerjik reaksiyona neden olan alerjenlerden kaçınma ve birtakım antihistaminik özellikli ve kortizon içeren ilaçların kullanılması gerekmektedir.

Antihistaminik ilaçlar; burun içerisindeki mukozanın alerjen madde ile karşılaştığında madde salınımını engelleyici özelliği bulunan ve burun iç yüzeyindeki şişlikleri gideren ilaçlardır. Bu ilaçların mutlaka doktor kontrolünde uygulanması gerekmektedir. Aynı zamanda kortizon içeren burun içi spreyler de kullanılarak akıntı, hapşırık ve kaşınma gibi semptomlar ortadan kaldırılabilmektedir.

Alerjik rinit tedavisinde aynı zamanda aşı uygulaması da yapılabilmektedir. Burun içerisinde bulunan burun eti büyümesi, polip ya da deviasyon gibi problemlerin cerrahi müdahalesi ile de alerjik rinit problemlerinin şikayetleri ortadan kaldırılabilmektedir.

Alerjik rinit teşhisi konulmuş hastaların alerjen maddelerden uzak kalması, maske kullanması önerilmektedir. Aynı zamanda polen mevsiminde pencerelerin kapalı tutulması, ev ve iş ortamındaki havanın nemli kalmasını sağlayıcı önlemlerin alınması da önerilen uygulamalar arasındadır.

Hangi Alerjenler Nezle Yapar?

Kişinin burnunda, gözlerinde ve boğazında bulunan zarlar üzerinde; havada taşınabilecek kadar küçük bitki ve hayvan proteinleri birikmektedir. Hayvan tüyleri, mantar sporları, polenler, ev tozu akarları gibi çok rastlanan maddeler özellikle ilkbaharın ilk dönemlerinde alerjik reaksiyonlara neden olmaktadır.

İlkbaharın sonlarına yaklaşılan dönemlerde ise polenleri havayla taşınamayacak kadar ağır olan renkli süs bitkileri de nadir kişilerde alerjik reaksiyona neden olabilmektedir. Yine bazı bitkiler de Ağustos ayının sonundan Eylül ayının son dönemine kadar boyunca polen üretmeye devam etmektedir. Polenler kimi zaman Ekim ayına kadar veya ilk soğuklara kadar havada bulunabilmekte ve alerjik reaksiyona neden olabilmektedir.

Mantarlar ise sebze ve meyvelerin bozulmasına ve ekmek gibi ürünlerin küflenmesine neden olan mikroorganizmalar olmakla birlikte bahçelerde ve çayırlarda, kurumuş yaprakların üzerinde, tohumlarda ve aynı zamanda toprakta da bulunmaktadır. Soğuğa dirençli olmaları yönü ile mantarlara karşı alerjik olan bünyelerin alerji problemi uzun sürmektedir. Mantar sporları kar toprağı örtmediği zamanlarda bir yıl süresince havada kalmaktadır.  Evdeki mantarlar ise ev bitkilerinde ve saksı toprağında yaşamaktadır. Aynı zamanda; çamaşır odaları, bodrum katları gibi nemli mekanlarda ve peynir ile mayalanmış içkilerde de bulunmaktadır.

Alerjen maddeler; kozmetik malzemeler, mantarlar, hayvan artıkları, yiyecekler ve ev tozları da dahil olmak üzere 1 yıl boyunca ortamda asılı kalmaktadır.

Ciddi alerjik reaksiyon oluşturan ev tozu ise mobilyalardan dökülen maddeler, mantarlar, akarlar, ev hayvanlarında dökülen artıklar ve böcek parçalarından oluşan bir yapıdır. Kışın ev ortamının hava akışının kısıtlanması ve ısıtma sistemlerinin açılmasıyla ev tozunun alerjik etkisi artmaktadır.

Alerjik Rinitin Zararları

Alerjik kişilerin soğuk algınlığı, sinüs ve kulak enfeksiyonları gibi problemlere olan hassasiyetlerinin arttığı tespit edilmiştir. Alerji bu kişileri alerjisi olmayan insanlardan daha fazla rahatsız edebilmektedir. Hatta bazen daha ağır olarak bu kişilerde alerjik astım da gelişebilmektedir.

Alerjik reaksiyonlar sonucunda gelişen burun tıkanıklıkları ise hem gün içinde hem de uykuda tıkanmaya yol açarak uyku apnesi hastalığının gelişmesine neden olabilmektedir. Bu durumda vücudun yetersiz oksijen almasının sonucunda kalp ritim bozuklukları, yüksek tansiyon, kalp yetmezliği gibi ikincil problemlere neden olabilmektedir.

Alerjik Rinit Olan Hastaya Yaklaşım

Alerji tedavisinde kullanılan başlıca ilaç grupları; alerjik reaksiyonları baskılaması amacıyla antihistaminikler, burun içindeki ödemi azaltması amacıyla dekonjestanlar, reaksiyona neden olan maddelerin hücrelerden salınmasını önlemesi amacıyla kromolin, reaksiyonları azaltması amacıyla enjeksiyon, hap ya da sprey olarak kortizon ve aşı kullanılmaktadır.

Alerjik rinit tedavisinde takip edilen yaklaşım sırası şu şekildedir:

Alerjik Rinit'den Korunma Yöntemleri

Alerjiden korunma yöntemleri arasında en bilindik yaklaşım alerjik reaksiyona neden olan maddelerden yaşam alanının arındırılmasıdır. Bununla birlikte birçok korunma önerisi uygulanabilmektedir.

Kuru ev içi havası birçok alerjik kişinin kötüleşmesine neden olduğundan özellikle kış aylarında hava nemlendirici kullanmak da alerjik bünyeler için faydalı olacaktır. Ancak nemlendiricide mantar üreme ihtimali göz önüne alınmalı ve cihazın periyodik temizlik ve bakımını ihmal etmemek gerekmektedir.

Alerjik Rinitten Korunma Önerileri
Alerjik Rinitten Korunma Önerileri

Toplum içerisinde sık görülen ve kişinin yaşam kalitesini önemli derecede etkileyen alerjik rinit problemi; havada bulunan alerjen maddelerin burun mukozunda…

GÖRÜNTÜLE
Alerjik Rinit Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Alerjik Rinit Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Alerjik rinit burun içerisindeki mukoza dokusunun alerjen maddelerin temasına verdiği bir tepkidir. Hastanın günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyen, yaşam kalitesini…

GÖRÜNTÜLE
Bahar Aylarında Alerjik Rinit Tehlikesi
Bahar Aylarında Alerjik Rinit Tehlikesi

Toplumda yaygın rastlanan alerjik rinit özellikle alerjik yatkınlığı olan kişilerde görülmekte olup, günümüzde sanayileşmiş ve gelişmiş toplumlarda çevre kirliği gibi…

GÖRÜNTÜLE
Işık Tedavisi – Rhinolight – Fototerapi
Işık Tedavisi – Rhinolight – Fototerapi

Burun mukozasının mikrobik olmayan bir iltihabı olan alerjik nezlenin tedavisinde uygulanan en yeni teknolojik yaklaşım özel bir içeriğe sahip yüksek…

GÖRÜNTÜLE
Çocukluk Çağında Alerjik Rinit
Çocukluk Çağında Alerjik Rinit

Çocukluk çağında en sık karşılaşılan kronik problemlerden biri olan alerjik rinit; burun akıntısı, hapşırık, gözlerde yaşarma, damak ve gözlerde kaşıntı…

GÖRÜNTÜLE
Teoman Dal Ulusal ve Uluslararası Bilimsel Dernekler